وسايل بالا برنده

وسايل بالا برنده

تهيه شده: عليرضا جعفری کارشناس بهداشت حرفه ای

1- جرثقيلهاي متحرک

الف) نوع کاميوني: اين جرثقيل خود بر يک شاسي کاميون مونتاژ گرديده و براي افزايش ظرفيت آن غالباً با جکهائي به زمين متکي مي شود. اين نوع جرثقيل ها غالباً دو نوع ظرفيت, يکي روي لاستيکها و يکي روي جکها دارند.

ب) نوع چرخ زنجيري (CRAWLER CRANES) اين جرثقيل به دليل وضع فيزيکي زنجيرهاي حرکتش, در پروژها و زمين هاي ناهموار مثل سد سازيها به کار برده مي شود و چون سطح اتکايش بر زمين زياد است در گل ولاي و خاک تپيده و به خوبي در اين گونه زمينها مانور مي کند و در زمين هاي سنگلاخي خطر پنچر شدن نيز ندارد. نوع ديگر اين جرثقيل بوم يا بازوي بارش در پهلو قرار دارد که به آن سايد بوم گويند و در پروژهاي لوله کشي و لوله گذاري به کار گرفته مي شود.

ج) نوع سبک تمام متحرک (FULLY MOBILE CRANES) اين جرثقيل قدرت تحرک و مانور خوبي دارد. ظرفيتش نسبتاً کم است و با جثه جمع وجوري که دارد, در همه جا کار ساز است. چون روي لاستيک حرکت مي کند و از درهاي کم ارتفاع نيز مي تواند عبور کند و سرعت نسبتاً بيشتري دارد, آن را بي رقيب کرده است.

نکته- هر يک از اين جرثقيل ها را معمولاً طوري مي سازند که با حذف قلاب (ش1 تا 3) و سوار کردن ادوات و ضمائم اضافي پيش ساخته, مي توان به نوع ديگري از آنها استفاده کرد. مثلاً با سوار کردن يک سطل مخصوص (که دهنه اش باز و بسته مي شود) آن را تبديل به نوعي ماشين مي کنند, که مي تواند خاک و شن و ماسه را جابجا کرده يا بار کاميون کند, در اين حالت به آن گراب (GRAB) مي گويند. يا با نصب چنگک و بيل مخصوص آن را تبديل به وسيله اي مي کنند که مي تواند زمين را بکند و خاک برداي کند, که به آن بيل مکانيکي مي گويند. گاهي به جاي قلاب چکش هوايي نصب کرده, براي کوبيدن پايه هاي فلزي در زمين از آن استفاده مي کنند. همچنين به قلاب جرثقيل يک صفحه فلزي مي آويزند که راننده با زدن يک سويچ آن صفحه را موقتاً مغناطيسي کرده, آهن آلات ريز و درشتي که بطور خرمني انباشته شده است, را جمع آوري نموده و بار کاميون مي کند (MAGNET CRANE).

2- جرثقيل هاي سقفي ((OVERHEAD CRANES:

بر روي سقف نصب مي گردد, و کار جابجايي را انجام مي دهد. از انواع زير تشکيل مي شود:

الف) جرثقيل دستي: با دست و زنجير دستي به حرکت در مي آيد. نيروي محرکه اش در حقيقت بازوان کارگر است. اين گونه جرثقيل را بيشتر در تلمبه خانه ها و ايستگاههاي توليد هواي فشرده و نظاير آن بکار مي برند که کاربردش از نظر دفعات در روز کم باشد و يا نيروي برق و هوا موجود نباشد تا تهيه اش صرف نکند. يک مشخصه بارز اين جرثقيل اين است که چون کليه حرکات آن (حرکت در عرض و حرکت در طول بالا و پايين) با دست کنترل مي شوند, مي تواند بار يا ماشين آلات مورد حمل را دقيقاً در نقطه اي که مورد نظر است قرار دهد.

ب) جرثقيل سقفي برقي: نيروي محرکه اين جرثقيل نيروي برق است, در کارگاهها, انبارها, ريخته گريها, و جاهايي نظير آن به کار برده مي شود. بيشتر از اتاقکي که در زير آن نصب شده کنترل مي شود, اما برخي نيز از زمين با سويچي که از آن معلق شده, کنترل مي شوند. به دليل اينکه در فضاي کارگاهها و انبارها و نيروگاهها جاي کمي را اشغال مي کند و اينکه براي راننده اش ديد خوبي فراهم مي کند و کارايي خوبي دارد, کاربردش را اين چنين وسيع کرده است.

ج) سقفي هوايي (AIR OPERATED): اين جرثقيل نيروي محرکه اش از هواي فشرده تامين مي شود که خود قادر به تامين آن نيست. دليل انتخاب هواي فشرده براي نيروي محرکه در اين جرثقيل, اين است که در واحدهايي که با گاز کار مي کنند يا خود توليد گاز مي کنند, از نوع برقي آن (به دليل ايجاد جرقه) نمي توان استفاده کرد و نوع دستي هم سرعت و کارايي لازم را براي اين گونه موارد ندراد, لذا از وجود هواي فشرده, استفاده شده است. البته مواردي هم وجود دارد که به دليل سنگين بودن ماشين آلات مورد حمل و لزوم سرعت در اين کار فقط حرکت بار برداري (بالا و پايين بردن) جرثقيل با هواي فشرده کار مي کند و ساير حرکات آن (حرکت در طول و حرکت در عرض) مانند جرثقيل دستي با دست و زنجير کنترل مي شود.

جرثقيل هاي سقفي اکثراً روي ريل که ريلها به نوبه خود بر سر ستونهاي فلزي ثابت شده اند, حرکت مي کند و عموماً پل, ارتباط ميان اين دو خط ريل را يک جفت تير آهني که بر چهار چرخ سوار شده به وجود مي آورد. به دليل اينکه چرخهاي فلزي اين جرثقيل داراي لبه (FLANGE) هاي محکم مي باشد و با دو طرف ريلها مماس مي شود, از حرکت هاي جانبي احتمالي جلوگيري موثر مي کند. در نتيجه اين نوع جرثقيل يا به ندرت از خط خارج مي شود, و يا اگر احياناً از خط خارج شود, فاجعه به بار مي آورد و بازرسي چرخها و ريلهاي اين جرثقيل وظيفه اي بس مهم به دوش اداره بازرسي فني مي گذارد.

3- جرثقيل هاي دريايي:

همان جرثقيل متحرک است که شاسي آن را حذف و بقيه جرثقيل را بر روي يک دو به (BARGE) نصب مي کنند و بارها و پايه ها و ماشين آلات مربوط به اسکله ها را در رودخانه ها با آن جابجا مي کنند. نيروي محرکه آن ديزل و بخار مي باشد.

4- جرثقيل هاي اسکله اي (PORTAL CRANES):

براي بارگيري و تخليه کشتيها در اسکله وجود اين گونه جرثقيلها ضرورت دارد. شبيه جرثقيل متحرک است اما در طول اسکله روي ريل حرکت مي کند و ارتفاعش (براي تعبيه ديد فراوان براي راننده) به مراتب از جرثقيل متحرک معمولي بيشتر است. نيروي محرکه آن موتور ديزل و موتور برق مي باشد. امروزه اکثر کشتيهاي تجارتي در خود جرثقيلي براي بارگيري و تخليه دارند, اما کشتيهاي نسبتاً قديمي فاقد جرثقيل مي باشند.

5- جرثقيلهاي لوکوموتيوي (LOCO CRANES):

همان جرثقيل متحرک است که بر روي يک لوکومتيو نصب شده و در راه آهن ها, گمرکات و اسکله ها به کار برده مي شوند و عملاً روي ريل ( راه آهن ) حرکت مي کنند. نيروي محرکه آنها موتور ديزل يا ديگ بخار است.

6- آسانسورها (ELEVATORS):

اتاقک مجهزي است که درون محفظه فلزي يا آجري بر روي ريلهايي که بطور عمودي به ديوار محفظه اش نصب گرديده است, بالا و پايين مي رود. آسانسور به حدي کاربرد دارد که شايد از انواع وسايل بالا برنده بيشتر باشد. از آسانسور همه جا مي توان استفاده کرد. در ساختمانهاي بلند اعم از تجارتي يا مسکوني, در هتلها و بيمارستانها, در کتابخانه ها و رستورانها و حتي در معادن نيز از آسانسور استفاده شايان توجهي مي شود. نيروي محرکه آن برق و هزينه تعميراتش ناچيز و عمرش نسبت به ساير وسايل بالا برنده بيشتر است.

7- جرثقيلهاي ضميمه کاميون (LORRY LOADERS):

اين جرثقيلهاي هيدروليکي کوچک بطور کلي پشت اتاقک راننده کاميون نصب مي شوند. اين جرثقيل فقط قادر است که بار کاميوني که خود بر آن سوار شده تخليه يا بارگيري نمايد. کاميوني که مجهز به اين گونه جرثقيل است در صف هاي طولاني (براي تخليه) انتظار نخواهد کشيد, بلکه بار کاميون به وسيله اين جرثقيل تخليه خواهد شد.

 

8- سکوهاي هيدروليکي (HYDARULIC PLAT FORMS):

موسوم به تاور لدر (TOWER LADDER) عبارت است از سکو با قفسه اي که به انتهاي دو بازو که بر روي هم قرار مي گيرد و بر روي شاسي يک کاميون مونتاژ شده است, با قرار دادن جکهاي هيدروليکي بر روي زمين, تعادل آن حفظ مي شود. از اين نوع وسيله بالا برنده, در شهرها بيشتر براي تعويض چراغهاي سوخته خيابان ها استفاده مي کنند که اين فقط يک نوع کار اين دستگاه, "چند کاره " مي باشد. با اين سکوهاي هيدروليکي مي توان انواع کارهاي تعميراتي واقع در زير سقفها و روي ديوارها را به خوبي انجام داد و از نصب داربست هاي فلزي وقت گير و پر خرج جلوگيري کرد. کارهايي مانند نصب شيرواني, رنگ زدن سقفها, سيم کشي هاي سقفي و روي ديوار هاي بلند و بازرسي اسکلت هاي کارگاهها و ريلهاي جرثقيل هاي سقفي رايج ترين کارهايي است که به وسيله اين سکوي هيدروليکي انجام مي دهند.

9- هويست ها  (HOISTS):

اين جرثقيلها, يک نوع جرثقيل شبيه به سقفي برقي مي باشند که بر روي يک تير آهن بطور افقي حرکت مي کنند. حرکت بالا و پايين کردن (بار برداشتن) آنها عموماً برقي است و حرکت در طول تير آهن (حرکت طولي) ممکن است با دست يا با برق باشد. در واحد هاي صنعتي, پالايشگاهها و انبار ها کاربرد وسيعي دارند برخي از انواع آنها با هواي فشرده نيز کار مي کنند.

10- جرثقيل هاي دربک (DERRICK CRANES):

عبارت است از يک دکل با وضعيت عمودي که با دو ستون پروفيلي يا مهارتهاي طنابي (بطور مايل) به زمين مهار شده است. به دکل عمودي (MAST) يک بوم (بازوي بار) وصل شده که مي تواند بالا و پايين شود و با دکل به دور خود بچرخد. منتها در نوعي که دو ستون پروفيلي دارد, دور چرخيدن  آن 360 درجه تمام نيست, بلکه در حدود 270 درجه مي باشد. در محوطه هاي توليد مواد ساختماني مانند شن, ماسه, گچ و آهک و نظاير آن به کار برده مي شود. مي تواند بار را از نقطه اي به نقطه ديگر منتقل کند, در حالي که خود کلاً درون زمين ثابت شده است.

11- جرثقيل هاي سر چکشي (HAMMER HEAD CRANE):

دکل فلزي بلندي است که جرثقيل و قلاب آن در قسمت سر آن (که شباهت زيادي به چکش دارد) بطور افقي حرکت مي کند. اين جرثقيل حتي مي تواند حرکت (بر روي زمين) بکند, به دور خود بچرخد و معمولاٌ در محل ساختمانهاي چند طبقه نصب مي شود. مصالح ساختماني را به سرعت در طبقات مي رساند. مي توان ارتفاع دکل آن را کوتاه يا بلند کرد, نيروي محرکه اين جرثقيل اکثراً برق است.

12- جرثقيل هاي گانتري GANTRY CRANES)):

شبيه جرثقيل هاي سقفي می باشند که يک پارچه هستند و بر روي ريل حرکت مي کنند. نيروي محرکه آنها معمولاٌ برق است. نمونه بارز آنها در اغلب کارخانه هاي سنگبري مشاهده مي شود.

13- جرثقيل هاي ديواري يا ستوني (WALL CRANES):

بازوي بار آنها يک تير آهن افقي است که چهار چرخه باربر, بر روي آن سوار شده است. بازوي بار اغلب به وسيله مهارهاي مفتولي به ستون يا ديوار بالاي سر ثابت شده است. هم برقي و هم دستي هستند. بطور افقي دورانی مي چرخد (170 درجه) و هنگامي که جرثقيل سقفي جاي ديگر مشغول کار است, از اين نوع براي حمل بارهاي سبک استفاده مي کنند. شعاع عملکرد آن فوق العاده محدود است. (براي مثال در يک کارگاه, باري را از گيره به زمين و از زمين به ميز مجاور منتقل مي کند.) کارگاهي که جرثقيل سقفي دارد, به اين نوع نيز احتياج دارد.

14- وينچ ها (WINCHES):

جرثقيل هاي کوچک و قابل استفاده در همه جا هستند هم با برق و هم با هواي فشرده کار مي کنند و گاهي به دنبال جرثقيل ديگر نصب مي شوند. وينچ ها چون جثه اي سبک دارند, بايد آنها را به نقطه اي مهار و ثابت کرد. در تعميرات کلي واحدهاي تصفيه, بر روي زمين نصب شده, بطور موقت با يک سيستم قرقره و طناب کشي تبديل به يک جرثقيل موقت مي شود. وينچ هاي متصل به عقب بعضي از جرثقيل ها و تراکتورها اکثراً براي کشيدن و بکسل کردن ماشين آلات ديگر به کار گرفته مي شوند.

 

 ادامه دارد.

 

/ 0 نظر / 32 بازدید